Wat mag een konijn eten? Het korte antwoord: onbeperkt hooi, aangevuld met verse groenten en kruiden, een beperkte hoeveelheid brokken en altijd vers water. Het lange antwoord is een stuk interessanter, want de spijsvertering van een konijn zit heel anders in elkaar dan die van een hond of kat. Wie zijn konijn voert zoals een knuffeldier met een snoepkast, krijgt vroeg of laat problemen met het gebit, de darmen of het gewicht. In deze complete voedingsgids leggen we uit waarom hooi de absolute basis is, welke groenten veilig zijn, welke voeding ronduit giftig is voor konijnen, en hoe een gezond dagmenu eruitziet. Met twee handige lijsten die je kunt bewaren.

Deze informatie is algemeen van aard en geen vervanging van advies van je dierenarts. Twijfel je over een voedingsmiddel of over de gezondheid van je konijn, raadpleeg dan altijd een dierenarts. En onthoud vooral dit: een konijn dat stopt met eten is een spoedgeval. Wacht in dat geval niet af, maar contacteer meteen je dierenarts.

In deze gids

• Hoe de spijsvertering van een konijn werkt
• Hooi: de basis van alles
• Verse groenten en kruiden (met lijst)
• Brokken: aanvulling, geen hoofdvoer
• Snacks en fruit
• Water
• Wat een konijn niet mag eten (met lijst)
• Voorbeeld van een dagmenu
• Jong konijn versus volwassen konijn
• Overschakelen op andere voeding
• Veelgemaakte fouten
• Veelgestelde vragen

Hoe de spijsvertering van een konijn werkt

Om te begrijpen wat een konijn mag eten, helpt het om even naar het dier zelf te kijken. Een konijn is een pure planteneter, gebouwd om de hele dag door kleine hoeveelheden vezelrijk, voedselarm groen te verwerken: gras, kruiden, bladeren en twijgen. Zijn hele lichaam is daarop afgestemd.

Twee dingen zijn daarbij cruciaal. Ten eerste het gebit: de tanden en kiezen van een konijn groeien het hele leven door. Ze worden in vorm gehouden door het urenlange malen op ruwvoer zoals hooi. Krijgt een konijn te weinig ruwvoer, dan slijten de kiezen niet goed af en ontstaan er scherpe punten en haken die pijnlijke wondjes in de mond veroorzaken. Gebitsproblemen zijn een van de meest voorkomende redenen waarom konijnen bij de dierenarts belanden, en in veel gevallen is verkeerde voeding de onderliggende oorzaak.

Ten tweede de darmen: de spijsvertering van een konijn moet continu in beweging blijven. Vezels uit hooi en gras houden de darmen aan het werk. Valt die aanvoer stil, bijvoorbeeld omdat het konijn pijn heeft of te veel suikerrijke voeding kreeg, dan kan de darmwerking vertragen of zelfs stilvallen. Dat is levensgevaarlijk. Daarom geldt de gouden regel: eet je konijn niet meer, dan bel je meteen de dierenarts.

Een bijzonderheid die veel beginnende konijneneigenaars laat schrikken: konijnen eten een deel van hun eigen keutels. Dat zijn de zachte, glanzende blindedarmkeutels (cecotrofen) die ze meestal 's nachts of in de vroege ochtend rechtstreeks van hun achterwerk opeten. Dat is volkomen normaal en zelfs noodzakelijk: zo halen ze extra voedingsstoffen en vitamines uit hun vezelrijke voeding. Je hoeft daar dus niets aan te doen.

Hooi: de basis van alles

Als je maar één ding onthoudt uit deze gids, laat het dan dit zijn: hooi is geen bijproduct, het is het hoofdvoer. Onbeperkt vers hooi vormt verreweg het grootste deel van wat je konijn dagelijks eet. Als vuistregel eet een gezond konijn elke dag ongeveer een berg hooi ter grootte van zijn eigen lichaam.

Waarom is hooi zo belangrijk?

• Gebitsslijtage: het lange, urenlange kauwen op hooi slijt de continu doorgroeiende kiezen gelijkmatig af.
• Darmwerking: de lange vezels houden de spijsvertering op gang en verkleinen het risico op darmstilstand.
• Bezigheid: knabbelen op hooi is natuurlijk gedrag. Een konijn met altijd hooi binnen bereik verveelt zich minder en knaagt minder aan je meubels.
• Gewicht: hooi is vezelrijk en caloriearm. Een konijn dat vooral hooi eet, wordt veel minder snel te zwaar.

Kies voor grashooi van goede kwaliteit: het moet fris ruiken, groenig van kleur zijn en niet stoffig of muf. Bekende soorten zijn timothee-hooi (timothy) en weidehooi met kruiden. Merken zoals Bunny Nature bieden mooie kwaliteitshooi- en kruidenmengsels die konijnen graag eten. Wissel gerust af tussen soorten, dat houdt het interessant.

Een praktische tip: geef hooi bij voorkeur in een ruif of hooibak, licht verhoogd, zodat het schoon blijft. En hou hooi gescheiden van de bodembedekking. Hooi is om te eten; voor de bodem van het verblijf gebruik je een absorberende, stofarme bodembedekking zoals de papiervlokken van Back-2-Nature. Zo voorkom je dat je konijn vervuild bodemmateriaal eet en blijft het verblijf droog en fris.

Vers gras mag ook, geplukt of geknipt uit een onbespoten tuin. Maar geef nooit gazonmaaisel uit de grasmaaier: dat begint razendsnel te broeien en te gisten en kan ernstige spijsverteringsproblemen veroorzaken.

Verse groenten en kruiden (met lijst)

Naast onbeperkt hooi krijgt een volwassen konijn dagelijks een gemengde portie verse groenten en kruiden. Vers groen levert vocht, vitamines en variatie, en het is voor de meeste konijnen het hoogtepunt van de dag. Denk in de eerste plaats aan bladgroenten en verse kruiden, niet aan de klassieke wortel uit de tekenfilm. Wortelen zijn namelijk verrassend suikerrijk en horen bij de snacks, niet bij het dagelijkse groenvoer. Het wortelloof, het groene loof bovenaan, mag dan weer wél volop.

Enkele basisregels bij groenvoer:

• Geef bij voorkeur een mix van verschillende soorten per dag in plaats van één grote portie van hetzelfde.
• Introduceer elke nieuwe groente apart en geleidelijk, in kleine hoeveelheden, en kijk enkele dagen hoe de keutels eruitzien.
• Was groenten en geef ze op kamertemperatuur, niet ijskoud uit de koelkast.
• Verwijder restjes vers voer die een dag blijven liggen, zeker in de zomer.

Veilige groenten en kruiden	Opmerking
Wortelloof	Het groene loof mag volop; de oranje wortel zelf is een suikerrijke snack
Andijvie	Milde bladgroente, prima basis in de dagelijkse mix
Veldsla	Zacht en goed verteerbaar, geliefd bij de meeste konijnen
Witloof	Belgische klassieker, het lichte bittertje is geen probleem
Paksoi	Blad en stengel mogen allebei
Selder (stengel en loof)	Snijd lange draderige stengels in stukjes
Paprika	Zonder steeltje en zaadlijsten; alle kleuren mogen
Courgette	Waterrijk en mild, ook de schil mag
Komkommer	Vooral vocht, weinig voedingswaarde; als frisse aanvulling
Peterselie	Populair vers kruid; wissel af met andere kruiden
Basilicum	Geurige favoriet, prima in de dagelijkse mix
Koriander, dille, munt	Verse kruiden zorgen voor variatie en smaak
Romeinse sla, eikenbladsla	Donkere slasoorten mogen; ijsbergsla laat je beter staan
Paardenbloemblad, weegbree	Wilde klassiekers, plukken op onbespoten plekken weg van drukke wegen

Sommige groenten zijn niet giftig, maar geef je bewust met mate. Spinazie en snijbiet bevatten veel oxaalzuur en geef je daarom beter niet dagelijks. Broccoli en koolsoorten kunnen bij grotere hoeveelheden gasvorming veroorzaken, daarover meer in de lijst met riskante voeding. En de oranje wortel is, hoe iconisch ook, door zijn suikergehalte een snack voor af en toe.

Brokken: aanvulling, geen hoofdvoer

Brokken zijn de kleinste pijler van het konijnenmenu, maar wel een nuttige: een goede brok vult de voeding aan met vitamines en mineralen. Het sleutelwoord is beperkt. Een konijn dat onbeperkt brokken krijgt, eet minder hooi, kauwt minder, slijt zijn kiezen slechter en wordt sneller te dik. Geef daarom een kleine, afgepaste dagportie en volg de doseringsrichtlijn op de verpakking, afgestemd op het gewicht van je konijn.

Waar je zeker op let bij de keuze van brokken:

• Kies één uniforme brok (pellets), geen gemengde muesli-mix. Bij kleurige mengsels met vlokken, granen en brokjes gaan konijnen selectief eten: ze pikken de lekkerste, vaak zetmeelrijke stukjes eruit en laten de rest liggen. Zo krijgen ze een onevenwichtige voeding binnen. Met een uniforme brok kan dat niet.
• Vezelrijk en op basis van gras of hooi. Kwaliteitsmerken zoals Bunny Nature zetten de vezels centraal in plaats van granen en suikers.
• Afgestemd op de levensfase. Jonge, drachtige of zogende konijnen hebben andere behoeften dan volwassen konijnen, daarover verderop meer.

In onze categorie droogvoer en zaden vind je vezelrijke konijnenkorrels van gerenommeerde merken. Twijfel je welke brok bij jouw konijn past, kijk dan eerst naar de leeftijd en het gewicht van je dier en lees het etiket: hoe hoger het vezelgehalte en hoe korter de ingrediëntenlijst, hoe beter.

Brokken op = klaar. Een lege voerbak in de namiddag is geen reden om bij te vullen. Je konijn hoort de rest van de dag hooi te eten. Wie telkens bijvult, kweekt ongemerkt een hooiweigeraar.

Snacks en fruit

Snacks zijn er voor het plezier, de band met je konijn en als beloning bij het hanteren of trainen. Maar konijnen zijn gevoelig voor suiker, dus hou het klein en af en toe. De gezondste snacks zijn gewoon extra lekkere versies van natuurlijk voer: een stukje wortel, een blaadje van een geliefd kruid, een droogbloemenmengsel of een klein stukje fruit.

Bij fruit geldt: klein stukje, niet elke dag. Denk aan een partje appel (zonder pitjes), een stukje peer, een aardbei of een dun schijfje banaan. Fruit is voor een konijn snoep, geen basisvoeding.

Kant-en-klare knabbels kunnen prima, als je kritisch kiest. Vermijd snoepjes op basis van granen, suiker, honing of zuivel (de bekende "yoghurtdrops" zijn geen goed idee voor konijnen). Kies liever natuurlijke knabbels op basis van kruiden, groenten of hooi; merken als Bunny Nature en Beaphar hebben daarvoor verantwoorde opties in het gamma. Neem gerust een kijkje in onze categorie snacks en lees ook daar altijd even de ingrediëntenlijst.

Ook takken zijn een fijne, gratis knabbelsnack: takken van appel- of perenboom, wilg en hazelaar zijn veilig, op voorwaarde dat ze onbespoten zijn. Ze zijn meteen goed voor het gebit.

Water

Vers water moet altijd beschikbaar zijn, elke dag ververst. Een open drinkbakje (zwaar, stevig model dat niet omkantelt) is voor de meeste konijnen aangenamer drinken dan een drinkfles: het drinkt natuurlijker en sneller. Een drinkfles kan als aanvulling of als je konijn het bakje telkens vervuilt, maar controleer dan dagelijks of het kogeltje niet verstopt zit.

Let in de winter op bevriezing bij konijnen die buiten zitten, en in de zomer op algengroei in flessen. Een konijn dat veel vers groen eet, drinkt vaak wat minder; een konijn dat vooral droogvoer en hooi eet, drinkt meer. Beide zijn normaal, zolang er altijd water klaarstaat.

Wat een konijn niet mag eten (met lijst)

Dan het belangrijkste lijstje van deze gids: wat je konijn nooit mag eten. Sommige voedingsmiddelen zijn ronduit giftig voor konijnen, andere zijn riskant omdat ze de gevoelige spijsvertering ontregelen. Hang deze lijst desnoods op de koelkast, zeker als er kinderen in huis zijn die graag "iets lekkers" doorgeven.

Giftig of riskant	Waarom
Ui, look, prei, bieslook	De hele ui-familie is giftig voor konijnen en kan onder meer het bloed aantasten
Avocado	Bevat persine, giftig voor konijnen; vrucht, pit en blad allemaal vermijden
Aardappel en aardappelloof	Loof en groene of uitgelopen aardappelen bevatten solanine; ook gewone aardappel is zetmeelbom en ongeschikt
Rabarber	Giftig, zowel blad als stengel niet geven
Chocolade en snoep	Chocolade is giftig; suiker ontregelt de darmflora
Tomatenloof	Het groen van de tomatenplant is giftig; een rijp stukje tomaat kan bij uitzondering
Kool in grote hoeveelheden	Veroorzaakt gasvorming en een pijnlijk opgeblazen buik; hooguit kleine beetjes, langzaam opgebouwd
Brood, pasta, koekjes, granen	Zetmeel en suiker verstoren de darmwerking en veroorzaken overgewicht
Vlees, zuivel, eieren	Een konijn is een strikte planteneter; dierlijke producten horen niet in zijn dieet
Fruitpitten en -stenen	Pitten van appel en steenfruit verwijder je altijd voor je fruit geeft
Gazonmaaisel	Gemaaid gras broeit en gist snel en kan ernstige buikproblemen veroorzaken
Giftige planten (o.a. vingerhoedskruid, taxus, buxus, narcis, lelie)	Veel tuin- en kamerplanten zijn giftig; laat je konijn nooit onbewaakt knagen aan onbekende planten

Heeft je konijn toch iets van deze lijst gegeten? Bel dan je dierenarts en vertel wat en hoeveel het ongeveer was. Wacht niet tot je symptomen ziet, zeker niet bij ui-familie, avocado of giftige planten. En hou de dagen erna extra goed in de gaten of je konijn blijft eten en normale keutels produceert.

Voorbeeld van een dagmenu

Hoe ziet dat er nu concreet uit, zo'n gezonde konijnendag? Een voorbeeld voor een volwassen konijn:

• De hele dag door: onbeperkt vers hooi in de ruif, minstens één keer per dag aangevuld of ververst. Reken op een portie ter grootte van je konijn zelf.
• 's Ochtends: de helft van de dagelijkse groenteportie, bijvoorbeeld andijvie met wat wortelloof en een takje basilicum.
• 's Avonds: de andere helft van het groen, bijvoorbeeld veldsla met een reepje paprika en wat peterselie, plus de kleine afgepaste portie brokken volgens de richtlijn op de verpakking.
• Af en toe: een snack, zoals een stukje wortel, een schijfje appel of een natuurlijke knabbel. Niet elke dag, en klein.
• Altijd: vers water in een schoon, stevig drinkbakje.

Door het groen over twee momenten te spreiden, geef je je konijn structuur in de dag en voorkom je dat het in één keer een grote hoeveelheid vers voer binnenkrijgt. Wissel de groenten door de week heen af, zodat je konijn een gevarieerde mix binnenkrijgt van soorten die het al kent.

Jong konijn versus volwassen konijn

De behoeften van een konijn veranderen met de leeftijd, en dat merk je vooral in de verhouding tussen de onderdelen van het menu.

Jonge konijnen

Jonge konijnen in de groei hebben meer energie, eiwitten en calcium nodig dan volwassen dieren. Daarom krijgen zij vaak luzernehooi (alfalfa) naast of in plaats van gewoon grashooi, en een junior-brok die op de groei is afgestemd. Wees bij jonge konijnen extra voorzichtig met vers groen: introduceer groenten pas geleidelijk, één soort tegelijk en in heel kleine hoeveelheden, en bouw langzaam op. De jonge konijnendarm is gevoelig, en een te snelle overgang naar veel vers voer is een klassieke oorzaak van diarree bij jonge dieren. Diarree bij een jong konijn is altijd een reden om de dierenarts te bellen.

Volwassen konijnen

Zodra een konijn volgroeid is, schakel je over op het klassieke volwassen menu: onbeperkt grashooi, dagelijks gemengd groen en een beperkte portie vezelrijke brokken. Luzernehooi is voor volwassen konijnen te rijk aan calcium en eiwit om als dagelijkse basis te dienen; hou het bij grashooi zoals timothee of weidehooi.

Oudere en kwetsbare konijnen

Oudere konijnen, konijnen met gebitsproblemen en dieren die herstellen van ziekte hebben soms aangepaste voeding nodig. Laat je hierin begeleiden door je dierenarts: die kan bijvoorbeeld aangepaste voeding of tijdelijk dwangvoeding adviseren. Ook drachtige en zogende voedsters hebben tijdelijk een rijker menu nodig. Standaardadvies bestaat hier niet; maatwerk wel.

Overschakelen op andere voeding

De konijnendarm draait op gewoonte. Een plotse voedingswissel, van het ene merk brokken naar het andere, van binnenzitten naar een wei vol vers gras, of van geen groenten naar een volle bak andijvie, kan de darmflora ontregelen. Schakel daarom altijd geleidelijk over:

• Meng bij een brokkenwissel het nieuwe voer stap voor stap door het oude, en bouw het aandeel over ruim een week op.
• Introduceer nieuwe groenten één voor één, in kleine hoeveelheden, en controleer de keutels.
• Laat een konijn dat geen vers gras gewoon is in het voorjaar rustig wennen: eerst korte periodes grazen, geleidelijk langer.

Zie je tijdens een overgang zachte keutels of plakkerige ontlasting, doe dan een stap terug naar het vorige menu en bouw trager op. Blijven de klachten duren, of stopt je konijn met eten, dan schakel je meteen de dierenarts in.

Veelgemaakte fouten

• Brokken als hoofdvoer geven en hooi als "extraatje" zien. Het hoort precies andersom.
• Een muesli-mix voeren, waardoor het konijn selectief de lekkerste stukjes eet.
• Elke dag wortel of fruit geven "omdat konijnen dat toch graag eten".
• IJsbergsla, brood of etensrestjes doorgeven.
• Nieuwe groenten of vers gras te snel en in te grote hoeveelheden introduceren.
• Stoffig, muf of oud hooi blijven voeren.
• Gazonmaaisel uit de grasmaaier geven.
• Niet dagelijks controleren of het konijn eet en normale keutels maakt.
• Wachten met de dierenarts wanneer een konijn stopt met eten. Dat is altijd een spoedgeval.

Veelgestelde vragen

Wat mag een konijn eten als basisvoeding?

Onbeperkt vers grashooi is de basis en het grootste deel van het menu. Daarnaast krijgt een volwassen konijn dagelijks een gemengde portie verse groenten en kruiden, een kleine afgepaste hoeveelheid vezelrijke brokken en altijd vers water.

Welke groenten mag een konijn elke dag?

Bladgroenten en kruiden zoals andijvie, veldsla, witloof, paksoi, selder, wortelloof, peterselie en basilicum mogen dagelijks, in een gevarieerde mix. Paprika en courgette zijn prima aanvullingen. Introduceer elke nieuwe soort geleidelijk.

Mag een konijn wortels eten?

Ja, maar met mate. Een wortel bevat vrij veel suiker en is daarom een snack, geen dagelijkse groente. Het groene wortelloof mag daarentegen volop en is zelfs een van de beste bladgroenten voor konijnen.

Wat is giftig voor konijnen?

De ui-familie (ui, look, prei, bieslook), avocado, aardappel en aardappelloof, rabarber, chocolade en tomatenloof zijn giftig voor konijnen. Ook veel tuin- en kamerplanten zijn gevaarlijk, en gazonmaaisel en grote hoeveelheden kool zijn riskant voor de spijsvertering. Bel bij twijfel altijd je dierenarts.

Hoeveel hooi heeft een konijn per dag nodig?

Onbeperkt: er moet altijd vers hooi beschikbaar zijn. Als vuistregel eet een gezond konijn dagelijks ongeveer een hoeveelheid hooi ter grootte van zijn eigen lichaam. Eet je konijn opvallend minder hooi dan gewoonlijk, neem dat dan serieus en zoek de oorzaak.

Mag een konijn fruit eten?

Ja, als kleine snack en niet elke dag. Een partje appel zonder pitjes, een stukje peer of een aardbei is prima. Fruit bevat veel suiker en is voor een konijn snoep, geen basisvoeding.

Waarom is een muesli-mix geen goed hoofdvoer?

Bij gemengde muesli-mixen eten konijnen selectief: ze pikken de smakelijkste, vaak zetmeelrijke stukjes eruit en laten de rest liggen. Zo ontstaat een onevenwichtige voeding en eten ze bovendien minder hooi. Kies daarom een uniforme, vezelrijke brok.

Mijn konijn eet niet, wat moet ik doen?

Meteen de dierenarts bellen. Een konijn dat stopt met eten is een spoedgeval, omdat de spijsvertering van een konijn continu in beweging moet blijven. Hoe sneller je erbij bent, hoe groter de kans op een vlot herstel.

Conclusie

Wat een konijn mag eten, is eigenlijk verrassend eenvoudig samen te vatten: heel veel hooi, elke dag gevarieerd groen, weinig brokken, af en toe een gezonde snack en altijd vers water. De uitdaging zit niet in ingewikkelde schema's, maar in consequent zijn: hooi centraal blijven zetten, de suikerrijke extraatjes klein houden, nieuwe voeding rustig introduceren en de gifstoffenlijst kennen. Doe je dat, dan geef je je konijn de best mogelijke basis voor een gezond gebit, een goed werkende spijsvertering en een lang, gelukkig konijnenleven. En twijfel je ooit, of eet je konijn niet meer, dan is de dierenarts altijd je eerste telefoontje.

Over dit artikel. Samengesteld door het team van Achazz op basis van gangbare veterinaire richtlijnen voor konijnenvoeding en informatie van konijnenwelzijnsorganisaties. Deze informatie is algemeen van aard en vervangt geen advies van je dierenarts. Een konijn dat stopt met eten, diarree heeft of iets giftigs at, laat je altijd meteen door een dierenarts bekijken.

Alles voor je konijn

Bij Achazz vind je alles voor konijnen en andere knaagdieren op één plek: vezelrijke voeding en hooi in onze categorie droogvoer en zaden, verantwoorde snacks van merken als Bunny Nature en Beaphar, en stofarme bodembedekking zoals Back-2-Nature voor een fris en droog verblijf. Twijfel je welk voer past bij jouw konijn? Onze klantendienst helpt je graag verder.